Bronnen die worden genoemd in de handreiking en overige bronnen van informatie.

Bronnen

 
Bakker, T.& Goorden, A. (2008) Klepelen en opzuigen succesvol bij dijkbeheer, Vakblad Natuur, Bos en Landschap, november 2008 (6-8).
Barenbrug, In vier stappen het hele jaar een mooie mat. Gelezen 2021-03-19https://www.barenbrug.nl/nieuws/in-vier-stappen-het-hele-jaar-een-mooie-mat.htm#:~:text=Zaaidiepte%3A%20de%20ideale%20zaaidiepte%20van,kan%20uitdrogen%2C%20wegwaaien%20of%20wegspoelen
Bax, I., & Schippers, W. (1998) Ontwikkeling van botanisch waardevol grasland : veldgids, Utrecht, Nederland, Dienst Landelijk Gebied.
Biomassa Alliantie (2017), Waarde van maaisel, circulair terreinbeheer in de praktijk, https://circulairterreinbeheer.nl/Def_MagazineCT_171010_WEB_A3.pdf
Bleeker, P. & Van der Weide, R. (2001), Vals zaaibed vermindert onkruiddruk goed, Lelystad, Nederland, Praktijkonderzoek Plant & Omgeving Lelystad, artikel in Ekoland 3 – 2001, p. 22-23.
Boer, K., & Schils, C.M.G.J. (2011), Ecologisch groenbeheer in de praktijk, Arnhem, Nederland, IPC Groene Ruimte.
Bos, M., (2013) Biologie & beheersing van Jacobskruiskruid, Driebergen, Nederland, Louis Bolk Instituut
Braakman, J.P. (2017), Het is (g)een bijzaak, Bijvriendelijk beheer op de IJsseldijk, Velp, Nederland, Hogeschool Van Hall Larenstein
Bronsveld, J. , Kleiman, M., Post, L., Van Hoven, A., Labrujere, A. (2015), Soortenrijkdom Nederlandse dijken, een beheerdersdilemma?, H2O-Online, geraadpleegd 22-04-2020 van https://www.h2owaternetwerk.nl/vakartikelen/soortenrijkdom-nederlandse-dijken-een-beheerdersdilemma.
Bronsveld, J., Van Hoven, A., Liebrand, C.I.J.M. & Jonkers, E., (2019) Onderzoek doorworteling kale plekken volgens kwaliteitsoordeel WBI2017 (voorlopig rapport), Amersfoort, Nederland, STOWA
CBAV (2021) Handboek Bodembemesting, Wageningen, Nederland, Commissie Bemesting Akkerbouw / Vollegrondsgroententeelt, geraadpleegd op 2021-03-27 https://www.handboekbodemenbemesting.nl/nl/handboekbodemenbemesting/over-handboek-bodem-en-bemesting.htm
Coukuyt, J. (2016). Sinusbeheer, maaibeheer op maat. Vakblad Natuur en Landschap(december), 14-17.
Cox, M., Kits, M, Bax, L., Kamsma, P., & De Jong, G., (2013) Begrazing langs waterlopen, uitgangspunten voor begrazing van natuurzones langs waterlopen. ‘s-Hertogenbosch, Nederland, Waterschap Aa en Maas.
Cruydt-Hoeck (2021) Algemene aanwijzingen voor aanleg van bloemenweides, geraadpleegd op 2021-03-26, https://www.cruydthoeck.nl/advies/algemene-aanwijzingen-voor-aanleg-van-bloemenweides/vals-zaaibed/t370 en Najaar is de ideale zaaitijd https://www.cruydthoeck.nl/actueel/najaar-is-de-ideale-zaaitijd/b6786
De Jong, A., & Spijker, J. (2017). Insecten en botanisch bermbeheer. Wageningen: Wageningen Environmental Research. Opgehaald van Helpdesk Kennisimpuls Bestuivers.
De Jong, A., & Spijker, J., (2017) Insecten en botanisch bermbeheer, Helpdesk Kennisimpuls Bestuivers 2017-2, Wageningen, Nederland, Wageningen Environmental Research.
De Vlas, J., Mandema, F., Note, S., Van Klink, R., & Esselink, P. (2013). Natuurbeheer van kwelders. De invloed van beweiding op biodiversiteit. Olterterp: It Fryske Gea.
Dijksterhuis, K ( 2020) Fleurige zaadmengsels bedreigen Nederlandse Flora (NRC 2020-03-27)
Effing, B. (2014), Droogtestudie regionale keringen WSRL., Tiel, Nederland, Waterschap Rivierenland.
Elbersen, B.S., Kuiters, A.T., Meulenkamp, W.J.H., Slim, P.A., (2003) Schaapskuddes in het natuurbeheer, economische rentabiliteit en ecologische meerwaarde Wageningen, Nederland, Alterra-rapport 735
Evans P.S. (1971) Root growth of Lolium-perenne L. 2. Effects of defoliation and shading. New Zealand Journal of Agricultural Research 14: 552-562.
Evers, M. (2006), Temperatuursom voor gras. Boeren wijsheid voor de sportveldbeheerder., www.fieldmanager.nl. 2018-03-20 geraadpleegd van op http://edepot.wur.nl.
Fliervoet, L.M. (1992), Aanleg en beheer van grasland op rivierdijken., Den Haag, Nederland. Unie van Waterschappen.
Frissel, J.Y., Hazebroek, E. & Melman, Th.C.P. (2005). Extensief graslandbeheer op zeedijken. Effecten op de vegetatie, erosiebestendigheid en mogelijkheden voor exploitatie van aangepastbeheer na een periode van 13 jaar. Wageningen, Alterra, Alterra-rapport 1084.
Grasgids 2019, 24-04-2020, geraadpleegd van https://www.grasgids.nl/.
Hazebroek, E., & Sprangers, J.T.C.M (2002), Richtlijnen voor graslandbeheer., Alterrarapport 469, Wageningen, Nederland. Alterra.
Heinen (red) (2021) Samenvatting resulaten bodemmaatregelen: Lumbricus Bewuste Bodem, Wageningen, Nederland, Wageningen Environmental Research, rapport 3060.
Hendrix, R. (2000) Dictaat Bodemkunde Biologische Landbouw, Ede, Nederland, Ontwikkelcentrum
Infram (2017), Rapport eisen grasbekleding., In opdracht van Rijkswaterstaat Zee en Delta, Netwerk Management, Maarn, Nederland, InframZD - noord.
Janssen, P. & Verhoef, T. (2021) Groeikansen scheppen voor kruiden, Ekoland, januari 2021, p. 50-52, Baarn, Nederland, Ekoland
Klein Breteler, M., (2019) Handleiding steentoets, KPP2019Ondersteuning(WK03), Delft, Nederland, Deltares
Koster, A. (1991) Spoorwegen, toevluchtsoord voor plant en dier Utrecht, Nederland, Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging
Leuven, R.S.E.W. (2017), In: Over grenzen van soorten , Nijmegen, Nederland, Radboud Universiteit.
Liebrand, C.I.J.M. (1999), Restoration of species-rich grasslands on reconstructred river dikes., Wageningen, Nederland, Landbouw Universiteit.
Liebrand, C.I.J.M. (2014) Notitie Monitoring rivierdijkvegetatie Primaire waterkeringen Waterschap Rivierenland 2010 – 2014, (interne notitie)
Nijmegen, Nederland, EurECO
Liebrand, C.I.J.M. (2014-2) Monitoring rivierdijkvegetatie Primaire waterkeringen Waterschap Rivierenland 2010 – 2014, (interne rapport)
Nijmegen, Nederland, EurECO
Liebrand, C.I.J.M. (2014-3) Civieltechnische kwaliteit Primaire waterkeringen Waterschap Rivierenland 2010 – 2014, (interne notitie)
Nijmegen, Nederland, EurECO
Liebrand, C.I.J.M. (2015), Eindrapport pilot bestrijding Jakobskuiskruid bij Waterschap Rivierenland 2006-2015., Nijmegen, Nederland, EurECO.
Liebrand, C.I.J.M. (2015-2) Notitie generieke aanbevelingen dijkaanleg en dijkbeheer (intern advies WSRL), Nijmegen, Nederland, EurECO
Liebrand, C.I.J.M. (2019), Project optimalisatie grasbekleding Niersdijk bij Ottersum Verslag van onderzoek in 2018-2019, Nijmegen, Nederland. EurECO.
Liebrand, C.I.J.M. (2019-2). Flora- en faunarijken linten in het landschap. In H. Ketelaar, Planten van hier (pp. 206-221). Zeist: KNVV.
Liebrand, C.I.J.M. (2021), Workshop Grasbekleding dijken - Robuuste vegetatie 17 juni 2021, presentatie gehouden op een online workshop van STOWA
Locher, W.P., & De Bakker, H. (1991) Bodemkunde van Nederland, deel 1 Algemene Bodemkunde, 2e druk, Den Bosch, Nederland, Malmberg
Locher, W.P., & De Bakker, H. (1992) Bodemkunde van Nederland, deel 2 Bodemgeografie, 2e druk, den Bosch, Nederland, Malmberg
Mals, J., (2019), Soortenrijke en insectenvriendelijke dijkgraslanden, Stagerapport, Wageningen, Nederland, Wageningen University
Moraal, L. (2011) Insecten op inheemse en uitheemse boomsoorten, Arbor Vitea 3-21, 2011, p. 36-39, Wageningen, Nederland, Alterra WUR.
Moraal, L. (2011). Insecten op inheemse en uitheemse boomsoorten. Arbor Vitea, 3-21, 36-39.
Muijs, J.A., (1999), Grasmat als dijkbekleding., Rijkswaterstaat, DWW. Technische Adviescommissie voor de waterkeringen.
Noordijk, J. Delille K., Schaffers A. P., Sykora K. V. (2010) Wegberm biedt hulp tegen ‘bestuivingscrisis’ – Maaibeheer voor bloembezoekende insecten. Vakblad Natuur, Bos, Landschap jaargang 7, nr 5: 12-­15.
Oenema, O., De Vries, W., Van Dobben, H., Kros, H., Velthof, G., Reinds, GJ. (2019) Factsheet Stikstofbronnen, t.b.v. 2de Kamer Commissie Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit 02-10-2019, Wageningen, Nederland, Wageningen University & Research
Oostindie, K., Wesseling, J.G., Hendriks, R.F.A, Ritsema, C.J., Van den Akker, J.J.H (2012), Effecten van beheersmaatregelen op vochtgehaltes bij uitdrogende veendijken., Wageningen, Nederland, Alterra
Praktijkonderzoek Veehouderij, 2001, Handboek schapenhouderij, Lelystad, Nederland, Praktijkonderzoek Veehouderij
Raemakers, I., & Faasen, T. (2021). Effecten van vervroegd maaien op dijkflora en fanua. Maarheeze: Ecologica.
Reemer, M., Beringen, R. & Van der Slikke, W., (2008) De knautiabij, Andrena hattorfiana: bedreigde kroon op de beemdkroon, Entomologische Berichten 72 (1-2): 112-119
Remmelink, G., Philipsen, B., Stienezen, M., Tjoonk, L., & Kuiper, I., (2015), Eerste curve grasgroei en bodemtemperatuur, V-focus, april 2015, 24-25.
Reuzenaar, M.J. (2019) Beheervoorschriften graskruidenmengsel voor dijken HHNK, Hoogheemraadschap het Hollands Noorderkwartier, intern document.
Riemens, M.M., & Van der Weide, R.Y. (2009) Wortelonkruiden, Biologie en bestrijding, een literatuuroverizcht van akkerdistel, akkerkers, knolcyperus, veenwortel, akkermunt en moerasandoorn, Wageningen, Nederland, Plan Research International
RWS (2012), Handreiking toetsen grasbekledingen op dijken tbv verlengde derde toetsronde, Delft, Nederland, Ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM).
RWS (2017), Handreiking ontwerpen met overstromingskansen, Nederland, Rijkswaterstaat Water, Verkeer en Leefomgeving.
Schaffers, A.P., Frissel, J.Y., Van Adrichem, M.H.C., & Huiskes, H.P.J. (2014), Seizoensverloop in de doorworteling van dijkgrasland VTV-toetsing buiten het winterseizoen nader bekeken, Wageningen, Nederland. Alterra.
Schoutens, A. (2017), poster en toelichting zijn niet elders gepubliceerd.
Schut, D. & I. Niemeijer, (2020), Herstelplan knautiabij en knautiawespbij in Gelderland. Fase 1, verkenning. Intern rapport Provincie Gelderland.
Spielmann, E.P. (2020) Programma van Eisen voor bloemrijke dijken bij dijkverbeteringen, Waternet intern document
Spijker, J.H., C.M. Niemeyer, G.J. Tjooitink & A.. Timmer (red.) (1995) Groenwerk: Praktijkboek voor bos, natuur en stedelijk groen, Wageningen, Nederland, IBN-DLO.
Sprangers, J.T.C.M, & Arp, W.J., (2004) Cursus kwaliteitsherkenningen dijkgrasland, Wageningen, Nederland, Alterra.
Sprangers, J.T.C.M. (1989), Vegetatie van Nederlandse zeedijken, Plantengemeenschappen in relatie tot standplaatsfactoren, Wageningen, Nederland, Landbouw Universiteit Wageningen.
Sprangers, J.T.C.M. (1996), Extensief graslandbeheer op zeedijken. Wageningen, Nederland. Landbouwuniversiteit Wageningen
Stichting voor bodemkartering (1975) Bodemkaart van Nederland, toelichting bij de kaartbladen, Wageningen, Nederland.
Stip, A. (2017). Sinusbeheer slaat aan! Vlinders, 2017-1, 18-19.
Stip, A. (2018-1). Monitoring effecten sinusbeheer op dagvlinders, bijen en vegetatie van de Hondsbossche zeewering. Wageningen: Vlinderstichting.
Stip, A. (2018-2). Monitoring effecten sinusbeheer op de Assendelver Zeedijk. Wageningen: Vlinderstichting.
Swinkels, C., Liebrand, C.I.J.M., Van Rooijen, N., Visser, E. & De Kroon, H. (2020) De dijk als habitat voor bloemen en wilde bijen , De Levende Natuur 121(3), 96-101
Sykora, K.V., & Liebrand, C.I.J.M (1987), natuurtechnische en civieltechnische aspecten van rivierdijkvegetaties., Wageningen, Nederland. Landbouw universiteit.
TAW (1996), Technisch rapport klei voor dijken, Technische Adviesgroep Waterkeringen, 1996., Delft, Nederland, Ministerie van Verkeer en waterstaat, Technische Adviesgroep Waterkeringen
TAW (1998) Erosiebestendigheid van grasland als dijkbekleding, Delft, Nederland, Ministerie van Verkeer en waterstaat, Technische Adviesgroep Waterkeringen
TAW (1999) Grasmat als dijkbekleding, Delft, Nederland, Ministerie van Verkeer en waterstaat, Technische Adviesgroep Waterkeringen
Thijsse, J.P. (1938), Onze groote rivieren, Zaandam, Nederland, Verkade's Fabrieken
Tijsma, L., Odé, B., Dijkhuis, E., & Stip, A., (2017) Klepelen helpt onze bermen naar de knoppen, in Nature Today, geraadpleegd 29-04-2020 https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=23547
Van den Akker, J.J.H., Hendriks, R.F.A., Frissel, J.Y., Oostindie, K., & Wesseling, J.G. (2013), Gedrag van verdroogde kades. , Wageningen, Nederland, Alterra.
Van der Zee, F.F. (1992), Botanische samenstelling, oecologie en erosiebestendigheid van rivierdijkvegetaties. Wageningen, Nederland. Landbouw universiteit.
Van der Zee, F.F., & Frissel, J.Y (2014), De invloed van vegetatie op de verdroging van kleikades., Wageningen, Nederland. Alterra.
Van der Zee, Van Dijk & Frissel (2020) Pilot beheer en inzaaien bloemrijke dijken langs Amsterdam-Rijnkanaal. Wageningen, Nederland, Wageningen Environmental Research.
Van der Zee, Van Dijk & Frissel (2020) Pilot beheer en inzaaien bloemrijke dijken langs Amsterdam-Rijnkanaal, Wageningen, Nederland, Wageningen Environmental Research.
Van Eekeren, N. (1993) Basis concepts of range management and the implications for Malakand Division, Amersfoort, Nederland, DHV Consultants.
Van Eekeren, N., & Jansonius, P.J., (2005) Ridderzuring beheersen, stand van zaken in onderzoek en praktijk LV56, Driebergen, Nederland, Louis Bolk Instituut
Van Kemenade, L., & Lageschaar, L., (2020) Leidraad beheer reuzenberenklauw, CLM / Landschapsbeheer Flevoland
Van Meurs, G.A.M., & Kruse G.A.M., (2017) Update inzichten in gebruik van klei voor ontwerp en uitvoering van dijkversterkingen, Delft, Nederland, Deltares.
Vermeulen, N. (2008) Koudekiemers zaaien in de herfst, Groei&Bloei – oktober 2008 (35-37).
Verruijt, A. (2001/2010), Grondmechanica., Delft, Nederland. TU Delft.
Vervliet, K., (2006), Vademecum bermmaaisel, België, Vlaamse Overheid, Departement LNE
Vreeke, S. (1988) Teelt van graszaad, teelthandleiding nr. 26, Nederland, Lelystad, Proefstation voor Akkerbouw en Groenteteelt in Vollegrond
VTV2006, VTV2006_katern 8 bekledingen_bijlage 8.1 kwaliteit graszode, Nederland, Rijkswaterstaat, DWW.
Wagenaar, JP., De Wit, J., Hospers-Brands, M., Cuijpers, W., Van Eekeren, N., & Daniels, L., (2017) Van gepeperd naar gekruid grasland ‐ Functionaliteit van kruiden in grasland, publicatienummer 2017‐022, Driebergen, Nederland, Louis Bolk Instituut.
Waterschap Rivierenland (2021) Beheer- en Onderhoudsplan Waterkeringen, intern document.
WBI2017, Wettelijk Beoordelings Instrumentarium 2017, Nederland, Ministerie van Infrastructuur en Milieu.
Westhof, V., Bakker, P.A., Van Leeuwen, C.G., Van der Loo, E.E., Westra, R., (1971) Wilde planten - deel 2, Vereniging tot behoud Natuurmonumenten in Nederland
Wilbrink, W. (2016), Belangenafweging voor maaibeheer op primaire waterkeringen. Enschede, Nederland. Universiteit Twente.
WUR (2017/18), Handboek melkveehouderij 2017/18 digitaal., Wageningen, Nederland, Wageningen Livestock Research.
WUR. (2021, 04 10). Wat is biodiversiteit. Opgehaald van WUR: https://www.wur.nl/nl/show-longread/Biodiversiteit-longread.htm
Wymenga, E., J. Latour, N. Beemster, D. Bos, N. Bosma, J. Haverkamp, R. Hendriks, G.J.Roerink, G.J.Kasper, J. Roelsma, S. Scholten, P. Wiersma & E. van der Zee, (2015), Terugkerende muizenplagen in Nederland. Inventarisatie, sturende factoren en beheersing., Feanwâlden, Nederland, A&W-rapport 2123 Altenburg & Wymenga bv, .