Belastingen, bedreigingen en faalmechanismen

Voor de waterveiligheid gaan we bij de grasbekleding hoofdzakelijk uit van belasting door water. De beheerder behandelt andere belastingvormen van de hele waterkering in andere beoordelingssporen: hoogte, stabiliteit, piping.

Daarnaast zijn er ook nog andere bedreigingen voor de grasbekleding die niet direct te maken hebben met water.


Belastingen

De grasbekleding op een dijk moet het grondlichaam beschermen tegen erosie bij belasting door golven, stroming en/of waterstandsverschillen. Stroming langs de dijk of waterstandsverschillen zijn vaak niet maatgevend vandaar dat bij de beoordeling van de waterkering vooral gekeken wordt naar belastingen door golven. Hierbij zijn drie belastingtypes benoemd:

Golfklap: Als gevolg van het neerkomen van een golf op het buitentalud ontstaat er druk op de grasbekleding.

Golfoploop: Als gevolg van golfklap stroomt een golf tegen het buitentalud op.

Golfoverslag: Als gevolg van golfoploop stroomt water over de kruin van de waterkering heen en vervolgens over het binnentalud.

Deze belastingen zijn nagebootst bij de golfoverslagproeven.

Bovenstaande figuur geeft een schematische weergave van de verschillende belastingen per zone. Deze belastingen kunnen leiden tot het falen van de grasbekleding en daarmee de waterkering. Zie verder: faalmechanismen.

Figuur 5.3 in [Schematiseringshandleiding grasbekleding, WBI2017]

Figuur 5.3 in [Schematiseringshandleiding grasbekleding, WBI2017]

Bedreigingen

Bedreigingen leiden veelal tot schades aan de grasmat en kunnen zo de sterkte en erosiebestendigheid beïnvloeden. Denk hierbij aan onderstaande voorbeelden. Let op, deze opsomming is niet volledig.

  • afdekken van de grasbekleding door bladval of (lang) maaisel dat niet is geruimd;
  • drijf- of zwerfvuil;
  • graverij van dieren (bijvoorbeeld konijnen, mollen, muizen, muskusratten, vossen, bevers, dassen e.d.);
  • schade door dieren ( schapenpaadjes, vertrapte zode door grootvee, kale plekken bij drinkbakken e.d.) of door mensen (rijsporen, graverij)
  • overgangen en Niet Waterkerende Objecten (NWO’s);
  • plaagsoorten;
  • aanvaringen;
  • kruiend ijs;
  • zout;
  • droogte / uitdroging.

Voor een overzicht van de verschillende schadebeelden die het gevolg zijn van deze bedreigingen wordt doorverwezen naar de Digigids.

Grootvee op de waterkering: een bedreiging.

Grootvee op de waterkering: een bedreiging.

Invloed klimaatverandering

In het kader van de klimaatverandering is de verwachting dat in Nederland de periodes van extreme droogte en het aantal clusterbuien per jaar sterk zullen toenemen. Op dit moment ervaren waterkeringbeheerders tijdens droge periodes de volgende bedreigingen voor de grasbekleding:

  • scheurvorming;
  • moeite met het handhaven van (bepaalde) soorten;
  • verschraling grasbekleding;
  • uitdrogen van jonge vegetatie.

Daarnaast vormen clusterbuien een bedreiging voor de sterkte van de grasbekleding door:

  • ontstaan van stroomgeulen;
  • uitspoelen van de toplaag;
  • uitspoelen van het zaaimengsel bij nieuwe ingezaaide waterkering;
  • mogelijke verstikking door platliggend gras als gevolg van hoge waterstand in zomerse periode.

De verwachting is dat deze schadebeelden als een gevolg van klimaatverandering vaker gaan optreden.

Droogte bij waterschap Drents Overijsselse delta

Droogte op waterkeringen bij waterschap Drents Overijsselse delta